18.10.2017

گەنج و رەوشت، پارادیگمای دەسەڵات و سەرمایەداری

هەر جڤاكە كێ ژ بو پیشكەفتنا دوارێ مەدەنیەت و سیاسەت و نەتەواتیێ دە ب متمانە و پشت گەرمیا گەنجان و پەروەردە كرنا وان ل سبەین خوە دنیرن ...

 

 

 

 

 

ز. دهۆک

 

ئەرێ گەلو، رەوشا كوردستانێ ب تایبەت باشورێ مەزن، ژ ئالیێ جڤاك و زانستا وێ یا جەوهەری، ئابوری، گەندەڵیا داد و مافێ كەساتی، پەروەردە، روحێ بەرپرسیاریا نەتەوی و مروڤاهی، پیناسا ئیرادی و باوڕمەندیا بنگهەین و ب گشتی پسكولوژیكا جڤاك و ئەخلاق ب ئالۆزیێن هەنی، د قالبەك چاوا دە دكارە وەرە دیتن و ل بەدیل دە چ دكارە وەرە چاڤە ڕێ كرن؟ ل گوری ئاستا هەیی ئایا كائوس دكارە وەرە پیناسێ؟!

رەوشا زەنیەتا گەنجێ كورد ل گوری سەردەمێ نوو كو ژ هەر سەردەمەكی بیتر پیویستیا خوە ب زانیاری و پەروەردە بونا بخوە باوەڕی و ب ئیرادە بونێ هەیە، پر ب داخباری، ب وێ پەروەردە یا ل ئاستا نەگونجای، كەساتیەك هەری ب خەتەر دكارە پیشكەشی پێشە روژا جڤاكا ب ئەخلاق و لایقی گەلێ كورد بكە، پیشە روژا كو چ ل نیز و چ دوور ئیرویا مە بخوەڤا ددەت گریدان. د هێرشێن بێ ناڤبرین راگهاندن و مەدیا و جیهانا زانیاریا ئەنترنتێ جڤاكێن (باتولوجیك) نە ساخلەم ین رۆژهلاتا ناڤین پیویستیا خوە ب هنەك بنەما و بینگەهان و ئافاكرنا جەبهەێن زەنیەتی دبینن.

ل گوری پیویستیا بەرژەوندا دەسەلاتا خوە پەرگالەكێ د دنە ئاڤاكرن، كو جڤاك ب گشتی ل سەر وێ میكانیزە دبیت. ل گوری فێ راستیێ پیشەنگتیا پەرگالا دەسەلاتداریا جڤاكین ئانتی دموكراتیكا روژەلاتا ناڤین ب تایبەتی هەرێما باشورێ كوردستانێ میكانیزما خوە ب شێوەكە گونجای و ل گوری پولەتیكاێن خوە، ب پەروەردە و راگەهاندنێ ددەت مەشاندن و ژ بو دەست خستنا ئیرادە یا جڤاك د هەمو هەولو بزاڤاندە ژ بو رێكخستن كرنا زهنییەتا زانستی و رەوشەنبیری و هونەری چ ل ئاستا سیاسی و چ مەدەنی و جڤاكی تێكوشینێ دمەشینە. ل گوری ڤێ راستیێ و ب بەر چاڤ خستنا پیشكەفتنێن د شارستانیەت و تكنولوجی و ڤێزا راگهاندنی و زانیاریێن جیهانی، كو پەرگالا مودێرنیتەیا سەرمایەداری د پێشەنگتیا وێ دە جی دگرە، ئیدی قادا رەوشەنبیر و ب خوە باوەڕ بەرە بەرە ژ بینگەها ژ خوە بێ ئیرادە بون و خوە ناسین و باوڕمەندیا ل هەمبەر نرخێن ئەخلاقی و كەساتیا پروفیشنال و مەعنەویەتێ قوت دبیت و بتەنێ ل سەر هێلا وێ پەرگالێ دكاریت مەشا خوە ب رەواتیا ل گوری جڤاكا هەیی بدومینیت.

ژبوی كو دەستەلاتێن ب ڤی رەنگی نكارن ب ئەساس گرتنا مەعنەویەتێ ب گشتی ل گوری پیڤانێن رەوشتێ نەتەوی و كلتوری گاڤ ب مەشینن، د پەنایا یا دیماگوژی و خاپاندنا جڤاك د، ب خوە دبن بەشەك ژ ریخستنا مودیرنیتە یا سەرمایەدارێ. ب وی رەنگی روحێ بەرپرسیارتی و گیان بەخشینا ل گوری رەوشتەك ساخلەم، كو پیویستیا هەرجڤاكە كێ یە، ژ هێز دكە فەوتە ڤایا هێز و شیانا هەیی ل سەر هیلا میكانیزما ریكخستنا بەرباس تین ب كارئانین. و دراستیێ دە ئەڤ قوت بونا ژ هەر جەوهەریە تەكە ئەخلاقی بیتری هەر جڤاكەك سەردەم و حاكم ل سەر جڤاكێن روژەلاتا ناڤین و گەلێ مە د باشورێ كوردستانێ و ب تایبەت ل سەر ئالانا بهدینان تیت قادا رەواتیێ. ژ ئالیێ كو هەر پینگاڤەك د وارێ پەروەردەی و زانستی و پیشكەفتنێن كەساتی دە ل سەر بنەمایەك وها ب تەنێ د چارچوڤەكە دارشتی ژ پەرگالا مودیرنیتەیا سەرمایەداری تیت هافیژتن، گەنج ل ژیر باندورەك وها ب روبەروبونا ل هەمبەر وێ كیم واتە یێ، ل گوری زەنیەتەك ئاماتور پەروەردە و قالبگرتی دمینە، و ئەڤ رەوش بەرهەمەكێ ددە پێ خوە كو جڤاكێ مەدەنی و سیاسی دخە ئالوزی و خەتەریێن پر جیدی. قادین بیوئیقتدار و ناپروفیشنال، ب وێ باوریا ل سەر ستاتو پاریزیێ ب چەواشەكاری و هەر هێز و شیانە كە پیویست، بزاڤ دخن سەر دوماندنا رەوشا هەیی ل باشورێ كوردستانێ، و ئەڤ د حالەكێ دەیە كو رەوشا هەیی خاستەكا هەری ئەشكەرە یا دوژمنین ل چار كەنارین كوردستانا مەزنە. هەلبەت رەوش ل ژیر كونترولەكە سیاسی و نەپەن ب كونسیپت و پیلان ل سەر هیلا مودیرنیتە یا سەرمایەداری بەر ب ئالیێ وان خاستەكین ب قریژ تیت ریڤەبەری كرن و وجا  پیویست ژی وەك تێ دیتن پر ژێ تێ ستاندن، چما كو قادا گەنج و جڤاكا پیشەروژێ د هەر ئاستەكە رەوشەنبیری ژی كو ببە، فەدەر ژ ئیرادە یا خوە ژ ئالیێ تەڤا جەوهەریەتین مانەوی میناك ماف و مروڤاهی، رەوشت و بەرپرسیاریانە تەڤی لاوازیان ژی ب یەكجار قوت دبن، ب رەنگەكی كو ب زانەبون یان بێ زانەبون جڤاكا سبەیا هەریما مە یا باشورێ كوردستانێ ل خوشگوزەرانی و نە بەرپرسیاریا جڤاكا مە یا ئیرو دبە قوربان.

ل گوری ڤێ راستیا كو ل هەر جڤاكە كێ ژ بو پیشكەفتنا دوارێ مەدەنیەت و سیاسەت و نەتەواتیێ دە ب متمانە و پشت گەرمیا گەنجان و پەروەردە كرنا وان ل سبەین خوە دنیرن، جڤاكین شكەستی و (پاتولوجیك) نە ساخلەم ب زهنیەتین پاشڤەرو، وان ب تەنێ ژ بو مە رەمین تاكرە و یین خوە  د خاپینن و ل سەر هیلا زهنیەتا مودیرنیتە یا سەرمایەداریێ بەر ب نیەتین كە سوكی ین خوە، روژ ب روژ د قالبەك رەوا بەر ب بێ رەوشتیێ ددن مەشاندن. ئومیدا هەر نەتەوە و جڤاكەك كو ب پشت بە ستنا ل سەر بنەمایین زانستی و پیشكەفتنخواز دمەشە، پیویستیە كە روتینا گەنجان د هەر قادەكە سیاسی و پیشكەفتنی دە دبینە، ژ بو كو گەنج ژ ئالیەكێ ژ پیترینا جڤاكێ پیك تێ و ژ ئالیەكە دن هەر جڤاك و نەتەوەك پیویستیا خوە ب وێ شور و حەماسەت و ئیرادە بونا گەنجان د هەر وارەكێ دە دبینە و ژ هەبونا وان وە جێ دستینە و گرنگیەكە تایبە ت ددێ، بەرەفاژی ڤێ یەكێ د پەرگالا جڤاكین پاتولوژیك دە كار ل سەر راوەستاندن و لینج كرنا وێ شور و حەماسەت و ئیرادێ تێ مەشاندن. لێ د پیشكەفتنا روتینا جیهانێ ئەنترنت و زانیاری و  راگەهاندنی دە ل ژیر میكانیزما مودرنیتە یا سەرمایەداری، پینگاڤ وردەتر تێ هاڤیژتن و هەولدانین ل سەر بایكوت كرنا قادا گەنج د بینگەهدە ب ریكخستنا دەماگوك و پەرگالا بیو ئیقتداریێ ریبازین نوتر ددن ئاڤاكرن، ب شیوازەكی كو گەنج دبە كاراكتەرەكە سەرەكە ژ بو مەشا میكانیزما دەستەلاتێ. ژ سەدەما كو پیشكەفتنا زانستی و هونەری و ب گشتی رەوشەنبیری ب تەنێ ژ بو مەرەما بەرژەوەندیا دەستەلاتێ تێ دیتن، ئیدی قادا ژیرینا جڤاك كو فورمالیتە ژ بەشین هەری زورینەیا گەلە، ل گوری دەستەلاتێ پیویست ب رەوشەنبیریەت و زانابونێ نایێ دیتن. لەورە پیترینا بەشین جڤاك، جودا ژ هەر زهنیەتەكە مەبدەئی و روحێ بەرپرسیاری و نەتەواتی، ددا كەڤن ژیر گوشار و گەندەلی و كائوسین زانستی، پەروەردەئی، ئابوری، ئەخلاقی، ماف و ل كیلەكا وێ ژی د شوپا دوگماتیزما زەنی دە ب هەفدەنگیا خوە ب شیوازێ پرولتاری د كەڤن ژیر خزمەتا  پەرگالا دەستەلاتدار. پەرگالا كو نە ب متمانە یا پاراستنا روحیا گەل و پەروەردەیا گەنج و جڤاك و گرنگیدانا رەوشا وان، بەلكو ب رەوشەكە دەماگوك و پشت گەرمیا سیستەما سەرمایەداری و بیو ئیقتداری، ستاتویا خوە یا تەنگ و هەبونا خوە چ ژ بێ ئاگەهی و چ ب زانە بون دپاریزە.

ب رەنگەك وها رێ و زە مینەین هەر ئیرش و مەشەك كو ژ بالادەستیا دەستەلاتدارین فاشیزما مودرنیتە ل سەر گەل خوەش و ل گور د بەو سیستەما سەرمایەداری كو دشبە شیرپەنجە و فایروسەك فەگر، د دا كە فەنیفا جڤاكان و تەڤایا جەوهەریەتین ئەخلاقی دخە ژیر باندورا خوە. لڤێ راستێ  خویا دبە كو گەنجێ كورد د جەوهەر دە ب قابلیەت وەیزا ریكخستن بویینا ل سەر بینگەهین نەتەوییێ ب كاربە بروحێ بەرپرسیاری و ماف پەروەری و كەساتیا ب ئەخلاق و خودی دەركەتنا ل مروڤاهیێ ببە خورتترین (اهروم) هیز ژ بو چارەسەریا هەر پرسگركە كە ئالوزا نەتەوی، لێ ب بەرەفاژی وێ تین بكار ئانین و بێ تو بەرهەم و هەلویستەك ل هەمبەر نرخین خوەیین جەوهەرین، پیشكەشی جڤاكێن پاتولوجیك و نە ساخلەم دبن. نە ساخلەمیا كو ژ قالبگرتنا هەر واتە كە ئەكتیف دبێ جەوهەریێ دە ب رەواتی تین ژیاندن. ب فێ یەكێ هەر گەنجەك ل گور ئاستێ پەروەردە یا هەیی، مەترسیەك تێ دیتن. ژ بوی كو ئاڤابونا ئەڤ رەنگ كە ساتی ل داوی ب رەنگەكە قالب گرتی و پسكولوجیكانە ساخلەم، دكارە رولێ ب كرێ گرتی ژ بو سیستەمێ بلیزە و ببە ریگر ل بەردەم هەر پینگافەكە چارەسەری خواز و ئەخلاقی و ئەكتیڤ. گەنج ژ فە رەزەنی و ڤیانا ولات و زهنیەتا دموكراتیك و مەشا ل سەر هیلا زانستی و روحێ پیروزێ نەتەواتیێ قوت دبە. دكالا بونا لاشێ ژنێ نە زلام و نە ژن نكارن فە دەر ژڤێ رەش بازارێ ئازاد و ئازا ژیان بكن. ژن دوور ژ كەساتیا خوە یا راستین و زلام لاواز ل هەمبەر نرخ و پیناسەیا كرامەت و ووژدانێ و ب گشتی دخوە خاپینێ دە ب سەردبن، ب ئاستەكی كو ل گوری جڤاك، هەر تشت نرخو بوهایێ خوە ب تەنێ د بەرژەوەندا تاك دە ب پیش خستنا ئاستێ خوەشگوزەرانی و لەزەتێ ب چاڤكانیا مادیەتێ، مەزن ددە پیناساندن. ئانكو هەر جەوهەریەتەكە ئەخلاقی و مانەوی د مادیەتێ دەواتێ ددە خوە. ئەڤ رەوش ژی دبە بەشەك ژ وێ زهنیەتا كو دەستەلاتا بیوئیقتدار پیویستیا مەشا خوە پێ دبینیت و دنرخینیت و دپاریزیت، ژ بوی كو ئەڤ رەوش هەڤكاریە كە خورت ددە پەرگالا دەماگوك كو خوە دمیژیێ جڤاكێ دە بدە قالبدان و سەركەفتنا پیویست ژی دەست خوە دخە.

د ئەنجامدە جڤاك و پەروەردە د كەڤن قەیران و گەندەلیێ و ب یەكجار ئەو پیروزی و دسپلینا پیویست د پەرگالا پەروەردە و جڤاكێ دە نایێ هیس كرن.

دوانەیین سەرەتایی و ناوەندیدە تو تشتەكێ كو ب كار بە ئاستێ قول بونا زیهنیا خوەندەكاران بەرز بكە و پیتر هەستێ ئافران كاریێ دە وندورێ وان دە بدە ئازراندن ناخویە، تو تشت نینە ل هەمبەری وێ ساری و رەقاتیا د پەرگالا پەروەردێ دەهەی، گەرماتیێ بدە مورالین خوەندكار و گریدایبونە كە روحی بخە نیڤبەرا وی و خاندنگەهێ، هیسا نەتەواتی نە ل وانە یان نە دكە ساتیا فیركار و ماموستا یاندە ناخویە، ئالیكاری ین پەروەردەیی ژ ئالێ مادی و مەعنەوی و ژئالیێ چاڤدیری ین تایبەتین زانستی لاوازن. د خاندنگەهان دە پرتوكخانە و بابەتین جودایی خاندنگەهێ نینن، فیركار و بەرپرسیار ب هەستیاری و روحەكە بەرپرسیار تەڤ ناگەرن و ل گوری نیزیكبونین لایەنین پەیوەندیدار و لاواز ل ئەرك خودی دەردكەڤن.

ئەڤ رەوش د حالەكێ دەیە كو بازرگانی و سیستەما سەرمایەداریێ پەروەردە ژی بێ باندور نە هشتیە و ب تەنێ قادا سەردەست ب مەزاختنا بودجەین تایبەت و دەرڤەی هیزا قادا ژیرینا جڤاك كو ژ بەشا پیترینا جڤاك ل هەڤ تێ، دكارن زاروین خیزانا خوە ب شیوازین مودرن لێ ڤەدەر ژ كلتورێ نەتەوی، ل ژیر چاڤدیریا كومپانی ین بیانی و تایبەت ب ڤی كاری بدن پەروەردەكرن.   

د بەرهەم دە زاروك راستی پەروەردەیەكە لاواز و پری ئالوزیین بێ چارەسەری تین و گەنجێ ب شور و حەماس تێ لینج كرن و ل هەمبەری پیلین دەریایا زانست و پیشكەڤتنین جیهانا سەردەم، ل كیلەك قەیرانین هەنی سەرگەردان ب جی تین هشتن. گەنجین كو ب میژیەكە پوزكترونی و بێ ئیرادە و پشت بەستنا ب خوە و بێ ئورگانیزە بونا ل سەر هیلەكە بەر ب ئاڤابونا كەساتی و ئەخلاقی، هەری داوی ل سەر میكانیزما ل دژ بەری خوە و ئیرادەبونا خوە تین ب كارئانین، هەر یەك ب رەنگەكی میناك كالایەكێ ددا كەڤن ناڤا رەش بازاران و ب بازرگانی ین سیاسی و ئورگانیك تین كرین و فروتن. د قادا پراكتیك دە ژی یین هەری سەركەفتی دبن ئەوین كو ل ژیر ناڤێ هونەر و ریكخستن و رەوشەنبیر و نفیسكار و هەر واتە مەندیەك دن، دنیڤا دیروكە كە تەڤ دە تراژیدیا و قەیران و مەحرومیەت و د رولێ كاراكتەرێ شانویەك دراماتیك دە، دبن سوبژە یا دە ماگوژیاوێ زهنیەتا كو سەردەمێ وێ بەر ب داویە.  هەری داوی ئەمێ ڤێ راستیێ ژی ل بیر خینن، راستیا وێ هشیارتی و هشمەندیا كو تەڤاهیا ڤان هەقیقەتان ئانالیزە و لیكولین دكە، راستیا كو د بیشەنكتیا دیروكا كرامەتا كورد دە ب زهنیەتا روهنیا روژێ و ب وی روحێ گەرمێ خوە ێ نەتەپاریزی و خودی دەركەتنا ل روحێ بەرپرسیارتیا دیروكیا مروڤاهی و ئەخلاقی و كرامەتا ووژدانی، ل هەر بەشەكە كوردستانێ خوە بەرپرسیار دانیە و زهنیەتەك ئەلترناتیف ژ بو هەر بێ باوەری و بێ ئیرادە بونە كێ بخوون و خەبات دایە ئاڤاكرن. راستیا وێ زهنیەتا كو سەد هەلبەت ریبەرتیا كەرامەتا تەڤایا دیروكین نەپەن، ریبەر ئاپۆ د ناڤا كوراهیا ووژدانا كوردێ خودی كەساتیا ئازاد و سەرهلدیر دە نوویاتیا هەبونەك پری هیڤی و ئومید و باور و ڤیان ل راسەرپێ دایە داچكلاندن و ژ مرن و تونە بونێ هەبون دایە ئافراندن. لەورە ئیدی ئەڤ  هشیارتیا گەلێ كورد ل هەر ئالی ب چ رەنگان نكارە ڤان ئالوزیان ب پەژرینە و بخون و گیان، خوە بەرپرسیارێ حەقیقەتا گەلێ خوە دانیە، ژ بوی كو دباورا گەلێ مەیێ شەرەفمەند دە روحێ راستینا بەرپرسیاریێ گرنگترین جەوهەر و تایبەتمەندیا هەری سەرەكەیا رەوشت و ئەخلاق و كرامەت و مروڤاهێ هاتیە پیناسێ.

 

 

ئیسلامییەت پێویستی بە نوێبوونەوەیەكی گەوهەرییانە هەیە نەك بە سیاسیبوون

ئیسلامی سیاسی گەوهەری كۆمیناڵی دادپەروەری و یەكسانی و هاوبەشی كۆمەڵایەتی ئیسلامی دەڕووخێنێ و كولتووری باڵادەستبوونی كاپیتالیزم لەنێو كۆمەڵگا ئیسلامەكاندا...

سیاسەتی ئینگلیز

رێبەر ئاپۆ بەردەوام باس لە سیاسەتی ئینگلیز لەسەر كورد دەكات. دواجاریش باسی لەخواستی دامەزراندنی دەوڵەتۆچكەیەك لە باشووری كوردستاندا دەكات. بناخەی سەرەكی ئەم سیاسەتە كۆسپكردنی چارەسەری ماییندەیی كێشەی كوردە. كە لەهەمانكاتدا...

رێباز و رژێمی حەقیقەت

هەر گەڕانێك بەدوای حەقیقەتدا لەگەوهەردا گەڕانە بەدوای كۆمەڵایەتیبوونیشدا. چونكە ژیان لەسەر زەمینەیەكی كۆمەڵایەتی پێشدەكەوێت، باس لەو ژیانە ناكەین كە لەچوارچێوەی تاكدا بەڕێوە دەچێت. لەو رووەوە لێگەڕانەكەی كە هەر لەسەردەمی...

2017 © Partiya Karkerên Kurdistan (PKK)
[email protected]