22.08.2017

رێبه‌ر ئاپۆ بووژێنه‌ری هه‌ست و تێگه‌ (1)

سه‌رۆکایه‌تی رێڕه‌ودان و پاڵدانی هه‌سته‌کانی، به‌ره‌و فکر و هزری تایبه‌ت به‌ خۆی بردووه‌...

 

 

 

 

 

 عه‌لی حه‌یده‌ر قایتان

 

به‌شی یه‌که‌م

رۆژی چواری نیسان وه‌ک رۆژی له‌دایکبوونی رێبه‌ر ئاپۆ پیرۆز ده‌که‌ین. له‌ ده‌ره‌وه‌ی رۆژێکی سیمبۆلی به‌و شێوه‌یه‌، ده‌بێ سه‌رنج رابکێشین بۆ ئه‌و بارودۆخه‌ی که‌ رێبه‌ر ئاپۆ چاوی تێدا کردۆته‌وه‌ و ره‌وشی ئه‌وکاته‌ی کوردستان. ده‌شێ ببینین که‌وا تۆمارکردنی رۆژی وه‌ها و تۆماروه‌رگرتن له‌و سه‌رده‌مه‌دا زۆر بێ‌واتا بووه‌. به‌ واتایه‌کی دیکه‌ مێژووی له‌دایکبوونی رێبه‌رایه‌تیمان رۆژێکی دیاری نییه‌. ده‌شێ ساڵ‌ و وه‌رز و ته‌نانه‌ت مانگیش دیار بێ، به‌ڵام به‌ مانای رۆژ و سات، ناتوانین باس له‌ رۆژێکی دیاریکراو بکه‌ین. له‌م روانگه‌یه‌وه‌ چواری نیسان واتایه‌کی سیمبۆلییه‌. به‌ڵام له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌ گه‌لی کورد ئه‌م رۆژه‌ وه‌ک رۆژی له‌دایکبوونی رێبه‌ر ئاپۆ په‌سه‌ند ده‌کات و به‌و شێوه‌یه‌ هه‌ڵیده‌سه‌نگێنێ و به‌ پێ ئه‌وه‌ش هه‌ڵوێستى خۆی ده‌نوێنێت.

مرۆڤ یه‌کێکه‌ له‌و زینده‌وه‌رانه‌ی که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌ردوو جۆره‌ زینده‌وه‌ره‌که‌ی دیکه‌، تایبه‌تمه‌ندی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌. ده‌شێ له‌نێو رووه‌ک و گیانه‌وه‌ره‌کانیشدا گوزاره‌ له‌ دیارده‌ی زاوزێ و له‌دایکبوون بکرێ، به‌رده‌وامکردنی ره‌چه‌ڵه‌کی ئه‌و جۆره‌ زینده‌وه‌ره‌ به‌و شێوه‌یه‌یه‌. له‌ ده‌ره‌وه‌ی مرۆڤ، رۆڵی بناخه‌یی له‌ زیادکردنی گیانه‌وه‌ره‌کانی دیکه‌دا زاوزێیه‌. گیانه‌وه‌ر زاووزێ ده‌کات، رووک خۆی به‌رهه‌م دێنێته‌وه‌. به‌ڵام مرۆڤ زۆر جیاوازتره‌. له‌دایکبوونی مرۆڤ له‌ ناوه‌ڕۆک و گه‌وهه‌ری خۆیدا له‌دایکبوونی خوڵقێنه‌رێکی نوێیه‌. له‌به‌ر ئه‌وه‌ش، جگه‌ له‌ مرۆڤ هیچ گیانه‌وه‌رێکی دیکه‌ پێشه‌ڕۆژ و داهاتوو بۆ خۆی ئاماده‌ ناکات یاخود به‌ فکری پێشه‌ڕۆژه‌وه‌ ناجووڵێته‌وه‌ و داهاتووییه‌ک ئازاد بۆ به‌رده‌وامده‌ری ره‌چه‌ڵه‌که‌که‌ی ناهێڵێته‌وه‌. مرۆڤیش وه‌ک گیانه‌وه‌رانی دیکه‌ درێژه‌پێدان به‌ ره‌چه‌ڵه‌که‌که‌ی به‌ بناخه‌ وه‌رده‌گرێ، به‌ڵام ئه‌مه‌ش به‌ ته‌نها وه‌ک به‌رده‌وامیدانێکی ره‌چه‌ڵه‌کی له‌ بواری زاوزێوه‌ بچوک نه‌کراوه‌ته‌وه‌. زیاد له‌مه‌ش هێنانى خوڵقێنه‌رییه‌ک به‌ بنه‌ما وه‌رده‌گرێ. به‌م شێوه‌یه‌ش به‌رده‌وام جوانکردنی ژیان به‌ هه‌ند وه‌رده‌گرێ و به‌ ئاماده‌کردنی پێگه‌یه‌کی ژیانی به‌ گوێره‌ى ره‌هه‌نده‌کانی، هێنانى منداڵ‌ به‌ بنه‌ما ده‌گرێ. ئه‌مه‌ لایه‌نی هه‌ره‌جوانی مرۆڤه‌. بوونی مرۆڤ به‌ "اشرف المخلوقات" له‌به‌ر ئه‌م هۆکاره‌یه‌. له‌نێو خوڵقێنراوه‌کاندا بوون به‌ شه‌رافه‌تمه‌ندترینیان لێره‌وه‌ مانای خۆی وه‌رده‌گرێ. به‌ر له‌ زاوزێ، خوڵقاندنی یان هێنانى خوڵقێنه‌رێک، بنه‌ڕه‌تیترین تایبه‌تمه‌ندی مرۆڤه‌.

 کاتێک ته‌ماشای که‌ش و هه‌وای ئه‌وکاته‌ى کوردستان ده‌کرێ که‌ رێبه‌ر ئاپۆ چاوی تێدا کردۆته‌وه‌، زۆر به‌ روونی و ئاشکرایی ده‌بینین که‌ له‌م وڵاته‌دا مرۆڤ بێبه‌ره‌ له‌ شێوازێکی درێژه‌دان به‌ ره‌چه‌ڵه‌کی خۆی، که‌ به‌ راستی له‌و گوزه‌رانه‌دا توانای ژیانی هه‌بێت. مرۆڤی کورد له‌و بارودۆخه‌دا وه‌ک بڵێی هێنرابووه‌ ئاستی گیانه‌وه‌رێک یان رووه‌کێک. ته‌واوى هه‌ل و توانسته‌کانى بونیادنان و دابینکردنی لایه‌نه‌ ئابووری و کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی و کولتوورییه‌کانیان لێ سه‌ندرابویه‌وه‌ و له‌نێو برابوون. به‌ڵام له‌ بنه‌مادا درێژه‌دان به‌ هه‌بوون و ژیانی ره‌چه‌ڵه‌کى مرۆڤ پێویستییه‌کی زۆری به‌ هه‌بوونی ئه‌و هه‌ل و توانستانه‌ هه‌یه‌. ئه‌مه‌ش په‌یوه‌سته‌ به‌ خوڵقاندنی توانستی پێویسته‌وه‌. گه‌ر ئه‌مانه‌ نه‌بن به‌رده‌وامدانێکی شیاوی مرۆڤ ده‌سته‌به‌ر نابێت. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م هۆکارانه‌یه‌ که‌ بواری درێژه‌دان به‌ ره‌چه‌ڵه‌ک، به‌لای کورده‌وه‌ ته‌نها وه‌ک بوارێکی ره‌گه‌زی بینراوه‌. ئه‌مه‌یه‌ تاکه‌شێوازی درێژه‌پێدانی ره‌چه‌ڵه‌کی که‌ له‌ کوردستاندا و بۆ کوردان هێشتراوه‌ته‌وه‌. واتا هێنراوه‌ته‌ ئاستێکی ساده‌ و ساکاری ره‌گه‌زییه‌وه‌ و به‌و جۆره‌ش ئه‌و هه‌له‌ بۆ به‌رده‌وامیدان به‌ ره‌چه‌ڵه‌ک بۆ کوردان ده‌ڕه‌خسێت. کورد وڵاتی نییه‌ ــ رێکخستنی نییه‌ ــ کولتوور و زمانی نییه‌، ژیانێکی ئابوری ئه‌وتۆی نییه‌، که‌ کۆی ئه‌مانه‌ دێنینه‌ به‌رچاومان ده‌بینین درێژه‌دان به‌ ره‌چه‌ڵه‌کی کۆمه‌ڵگه‌لێک که‌ وڵات و زمان و کولتووری نه‌بێ و گه‌وهه‌ریان ون کرابێت، به‌ گیانه‌وه‌رێک یان رووه‌کێک ده‌چوێنرێت که‌ له‌ زاوزێ و زیادکردن به‌ولاوه‌ هیچی دیکه‌ نه‌زانێ. هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌و شته‌ی که‌ پێی ده‌وترێ "یه‌کسانکردن به‌ گیانه‌وه‌ر" ئه‌مه‌یه‌.

رازیبوون به‌و تاکه‌ شێوازه‌ له‌ درێژه‌دان به‌ ره‌چه‌ڵکی مرۆڤدا له‌ هه‌مان کاتدا بره‌ودانه‌ به‌ گیانه‌وه‌ربوون له‌ گه‌وهه‌ردا. له‌م روانگه‌شه‌وه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا که‌ رێبه‌ر ئاپۆ له‌دایک بوو بارودۆخی وڵات تا بڵێی مه‌ترسیدار و ترسێنه‌ر بوو. ئێمه‌ له‌ کاتێکدا که‌ ده‌مانه‌وێ له‌ راستینه‌ی سه‌رۆکایه‌تی و وه‌ک نوێنه‌ری ئه‌م سه‌رۆکایه‌تییه‌ش له‌ که‌سایه‌تی عه‌بدوڵا ئۆجالان تێبگه‌ین، له‌ هه‌مان کاتدا بناخه‌ی پێشکه‌وتنی و ده‌رکه‌وتنی وه‌ک سه‌رۆک، لێره‌دا ده‌بینین. که‌سایه‌تی ئۆجالان ناوی به‌رهه‌ڵستی دژی بارودۆخی دژه‌مرۆییانه‌ی نێو وڵاته‌، که‌ ئه‌م بارودۆخه‌ پڕ به‌ پێستی خۆی واتای زۆنگاوێکی پیسه‌ بۆ ژیانی بێ مرۆڤی راسته‌قینه‌. له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌مانه‌دا ناوی ده‌نگ به‌رزکردنه‌وه‌ی دژایه‌تی و په‌سه‌ندنه‌کردنه‌، هزر و چالاکیێتی. ئه‌مه‌ش دێته‌ واتای به‌رهه‌ڵستکارییه‌کی خۆی، به‌ر له‌ خۆبه‌رجه‌سته‌کردنی له‌ شێوه‌ی "PKK"دا به‌رله‌وه‌ی خۆی له‌ رێکخستنێکی وه‌ک "PKK"دا بهێنێته‌ پێش.

له‌ راستیدا مرۆڤ هێشتا له‌ ته‌مه‌نی منداڵیدا هه‌وڵ ده‌دات له‌ ده‌وروبه‌ر و ئه‌و کۆمه‌ڵگا و خێزانه‌ی که‌ تێدا ده‌ژی تێبگات. هه‌ر له‌و ته‌مه‌نه‌شدا هه‌وڵی به‌دواداچوونی راستییه‌کان ده‌دات. له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌مایه‌ش ده‌گاته‌ راستییه‌کان و هه‌ڵوێستی خۆی له‌ به‌رامبه‌ر ژیاندا ده‌ستنیشان ده‌کات یان له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وانه‌دا په‌یوه‌ندی ده‌به‌ستێ و ده‌ژی و له‌ روانگه‌شه‌وه‌ مرۆڤ هه‌ست به‌ بوونی خۆی ده‌کات. ده‌شێ ئه‌مه‌ ره‌وشێکی تایبه‌ت بێ بۆ هه‌ر منداڵێک. هه‌ڵبه‌ت ئه‌م ناسین و پێناسینه‌ له‌ ئاستێکی زۆر پێشدا نییه‌. رێبه‌ر ئاپۆ له‌ ته‌مه‌نی حه‌وت ساڵییه‌وه‌، به‌رله‌وه‌ی به‌ باشی بنه‌ماڵه‌ و کۆمه‌ڵگاکه‌ی بناسێ، به‌ سه‌رنج و تێبینییه‌کانى گه‌یشتۆته‌ به‌ راستینه‌ی چه‌مکێک، گه‌یشتۆته‌ ئه‌نجامێک؛ ژیانی ئه‌م چه‌مکه‌ به‌ جۆرێک توشی خیانه‌ت بووه‌ و به‌م ره‌وشه‌وه‌ شایانی ژیان نییه‌. له‌ کوردستاندا خیانه‌ت له‌ ژیان کراوه‌. ئه‌مه‌ زۆر راستینه‌یه‌کی به‌رچاوه‌ و له‌م روانگه‌شه‌وه‌ ئه‌و ژیانه‌ی که‌ پێ به‌خشراوه‌، به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک به‌لایه‌وه‌ لواو نه‌بووه‌ تێیدا بژی. کاتێ له‌م په‌نجه‌ره‌یه‌وه‌ لێی ده‌ڕوانین، ئه‌و راستینه‌یه‌ی له‌ کوردستانه‌وه‌ هه‌ڵده‌قوڵێ، که‌ پاشان پره‌نسیپی ده‌رکه‌وتنی سه‌رۆکایه‌تی به‌ که‌سایه‌تی ئۆجالان ده‌به‌خشێ و دواتر ده‌یکاته‌ رێبه‌رێکی جیهانی، ئه‌و سه‌رهه‌ڵدانه‌ ئاساییه‌ی سه‌ره‌تایه‌. واتا ئه‌و چه‌مکه‌یه‌ که‌ ژیان توشی خیانه‌ت بۆته‌وه‌ و به‌م دۆخه‌وه‌ شایانی ژیان نییه‌. ئه‌م چه‌مکه‌ش راستینه‌ی هه‌ره‌ بنچینه‌ییه‌ له‌ گه‌وره‌کردنی سه‌رۆکایه‌تیدا و کردوێتییه‌ قیبله‌گای ژیانی ئازادی.

رێبه‌ر ئاپۆ له‌ که‌ش و هه‌وای کوردستاندا هاتۆته‌ دنیاوه‌؛ له‌ که‌ش و هه‌وا ئافه‌تاوییه‌دا له‌دایک بووه‌. واتا ئه‌مه‌ش فڕێدانی منداڵێکه‌ بۆ دنیایه‌ک که‌ هیچ ئاماده‌ نییه‌ له‌و دنیایه‌دا بژی. ئه‌مه‌ش خراپه‌کاری هه‌ره‌گه‌وره‌یه‌ که‌ له‌ به‌رامبه‌ر منداڵێکدا ده‌کرێ. له‌به‌ر ئه‌مه‌یه‌ هێشتا له‌ ته‌مه‌نی منداڵیدا رێبه‌ر ئاپۆ ئه‌مه‌ وه‌ها هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ "کات و ساتی هه‌ر خۆشبه‌ختی مرۆڤ له‌ رۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا که‌ زۆر به‌ هه‌ندیش وه‌رده‌گیرێ "بووک و زاوا"یه‌تیه‌ که‌ ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ سه‌ره‌تای کات و ساتی ئه‌نجامدانی گوناح و تاوان. له‌ راستیشدا منداڵ هێنانه‌ دنیایه‌کی وه‌هاوه‌ گوناهی که‌بیره‌یه‌، دڵڕه‌قانه‌ترین خراپه‌کارییه‌. به‌ڵام بڵێ چی، چونکه‌ له‌دایکبوون و هاتنه‌دنیاوه‌ له‌ ده‌ستی خودی مرۆڤ نییه‌، له‌ هێنانه‌ دنیاوه‌ مافی بژاره‌کردن نادرێته‌ منداڵ. له‌م سۆنگه‌شه‌وه‌ ئه‌و دیارده‌یه‌ی که‌ پێی ده‌ڵێن له‌دایکبوونی سروشتی، له‌ راستییدا دیارده‌یه‌که‌ که‌ له‌ ده‌ستی خودی منداڵه‌که‌دا نه‌بووه‌ و خۆی هه‌ڵینه‌بژاردووه‌. هه‌ڵبه‌ت رێبه‌ر ئاپۆش به‌شێکه‌ له‌م راستییانه‌. به‌ڵام له‌ کاتێکدا که‌ هه‌موو منداڵێک هه‌ست به‌ خیانه‌ته‌که‌ی ژیان ده‌کات و ده‌زانێ که‌ ئاماده‌ نییه‌ ئه‌و ژیانه‌ بژی، که‌چی خۆی ناچاری ئه‌و ژیانه‌ ده‌بینێ و ده‌که‌ونه‌ نێو ئه‌و ژیانه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌ رێبه‌ر ئاپۆدا ده‌بینرێ به‌ ته‌واوه‌تی پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌وه‌یه‌. ئه‌وه‌ی له‌ رێبه‌ر ئاپۆ ده‌بینرێ، یه‌کگرتن له‌گه‌ڵ ژیانێکی وه‌هادا په‌سند ناکا و له‌گه‌ڵ ئه‌و ژیانه‌ به‌و شێوه‌یه‌ هه‌ڵناکات. به‌ هیچ جۆرێک وه‌کو چۆن هه‌ر که‌سێک ده‌ژی، ئه‌و ئه‌م ژیانه‌ به‌سه‌ر نابات! ئه‌مه‌ پره‌نسیپی هه‌ره‌ بنچینه‌یی رێبه‌رایه‌تییه‌ و هه‌ڵوێست و پێگه‌ی ئۆجالان له‌ حه‌وت ساڵییه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر کۆمه‌ڵگا، خێزان، ده‌وروبه‌ر و سیستمدا بووه‌.

له‌ راستیدا ده‌شێ ئه‌مه‌ ره‌وشێک بێت که‌ هه‌ر منداڵێک له‌و ته‌مه‌نه‌دا هه‌ستی پێ کردبێت. هیچ گومان له‌وه‌دا نییه‌ که‌ هه‌ندێک هه‌ڵسه‌نگاندن له‌ شێوه‌ی "غه‌یبی بۆ هاتبێ، جیاواز له‌ هه‌موو که‌سێک هه‌ست به‌ هه‌موو شتێک ده‌کات و وه‌ک بڵێی که‌سایه‌تی سه‌رۆک وه‌ک هه‌بوونێکی له‌ مرۆڤ زیاتر هه‌ڵسه‌نگاندنی" له‌ باره‌ی سه‌رۆکایه‌تییه‌وه‌ له‌ شتێکی ساخته‌ و ده‌ستکرد زیاتر هیچ شتێکی تر نییه‌. ئه‌مه‌ش خۆ دوورخستنه‌وه‌یه‌ له‌ تێنه‌گه‌یشتن له‌ که‌سایه‌تییه‌ سه‌رۆکایه‌تییه‌کانه‌ و یان تێگه‌یشتن و له‌خۆڕانه‌بینینی هێزی په‌یڕه‌وکردن و پراکتیزه‌کردنیانه‌. هه‌روه‌ها دانپێدانانی بێچاره‌ییه‌ و پێداگرییه‌ له‌سه‌ر ئه‌م بێچاره‌ییه‌. به‌ڵام وه‌ک له‌ رێبه‌ر ئاپۆدا ده‌بینرێ، ئه‌وه‌ی مرۆڤ راکێشی پێشکه‌وتن و گه‌وره‌بوون ده‌کات، راست شیرۆڤه‌کردنی ره‌وشی ئێستای ژیانه‌ و وه‌رگرتنی هه‌ڵوێسته‌ به‌ گوێره‌ى پێشهاته‌کان. ده‌شێ هه‌ر منداڵێک له‌ روانگه‌یه‌که‌وه‌ هه‌ست به‌مه‌ بکات و ببینێ. بۆ نموونه‌ هه‌موومان ناخۆشی و ناسازییه‌کانى ژیان ده‌بینین، هه‌موومان و به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ک و له‌ هه‌ر چوارچێوه‌یه‌کدا بێت به‌رهه‌ڵستییه‌کمان له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌م دنیایه‌ و سیستمی ئه‌مڕۆدا هه‌یه‌. به‌ڵام پێداگیری و سوربوون له‌ به‌رهه‌ڵستکارییه‌کانماندا نییه‌. به‌رهه‌ڵستکاری ته‌نها وه‌ک به‌رهه‌ڵستکاری ده‌مێنێته‌وه‌. گه‌ر دژبه‌ری ئه‌و بابه‌ته‌ی بۆته‌ مایه‌ی به‌رهه‌ڵستکاری دروست نه‌کرێ و له‌ به‌رامبه‌ردا هه‌وڵی بونیادنان و خوڵقاندنی جێگره‌وه‌ نه‌درێ، هیچ واتایه‌کی به‌رهه‌ڵستکاری نامێنێته‌وه‌. تووشی تاوانبوون لێره‌وه‌ ده‌ست پێده‌کات؛ تووشبوون به‌ تاوانه‌کانی رۆژگاری ئه‌مڕۆ و پیسی و چه‌په‌ڵییه‌کانی لێره‌وه‌ ده‌ست پێده‌کات.

 ده‌شێ به‌م جۆره‌ش هه‌ڵبسه‌نگێنرێ؛ هه‌ڵبه‌ته‌ ئێمه‌ به‌رده‌وام له‌ په‌نجه‌ره‌ی کوردستانى به‌ر له‌ حه‌فتاکانه‌وه‌ واتا له‌ نێوان "1970ـ1940"کانه‌وه‌ ده‌ڕوانینه‌ دیارده‌ و رووداوه‌کان. له‌ پاش "1940"ه‌کانه‌وه‌ سیستمێکی نکۆڵیکردن و له‌نێوبردن هه‌بوو که‌ سیستمی داگیرکاریشی له‌ پاش خۆیه‌وه‌ ده‌هێشته‌وه‌ و ئه‌م سیستمه‌ش هه‌ر له‌ ژێر تاڵان و داگیرکاری بیانیدا بوو. له‌و سه‌رده‌مه‌دا ژیانێک له‌ ژێر باری ئه‌م سیستمه‌دا هه‌بوو. ئه‌مه‌ راستینه‌یه‌ که‌ کوردستان به‌ نه‌بوو ده‌ژمێرده‌ری و رووبه‌ڕووی له‌نێوبردن بۆته‌وه‌. کۆمه‌ڵگای کوردی پێشتر به‌ چالاکی له‌ ئاستی کۆمه‌ڵکوژیدا داپڵۆسێنراون و پێشێل کراون، پاشان به‌ په‌یڕه‌وکردنی سیاسه‌تێکی بێ‌کاریگه‌رکردنی زۆر ترسناک، وای لێ کراوه‌ که‌ خۆیشی نه‌ناسێته‌وه‌. گه‌لی کورد خرابویه‌ ره‌وشێکه‌وه‌ که‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک نه‌یده‌توانی تاکه‌جارێک به‌رهه‌ڵستییه‌ک له‌م سیستمی داگیرکارییه‌ بکات که‌ ئه‌م سیستمه‌ ته‌نانه‌ت له‌ به‌رامبه‌ر هیچ گیانه‌وه‌رێکیش ره‌وا نه‌بینرا. زمانى قه‌ده‌خه‌ کراوه‌ و مێژووه‌که‌ی به‌ نه‌بوو له‌ قه‌ڵه‌م درابوو. راستینه‌ی کورد له‌ مێژووی ره‌چه‌ڵه‌کی خۆی دابڕێنراوه‌ و له‌گه‌ڵ‌ داگیرکاریدا مێژووی تاڵانکاری به‌ مێژووی راسته‌قینه‌ی کورد ژمێردراوه‌. واتا وه‌کو بڵێی هیچ رابردوویه‌کی نه‌بێ، به‌ تایبه‌تیش جۆرێک کوردی ئافراندووه‌ که‌ مێژووکه‌ی به‌ قۆناخی ده‌ستپێکردنی مێژووی داگیرکاری ده‌ست پێده‌کات. ئه‌مه‌ش جۆره‌ ملکه‌چکارییه‌که‌، جۆرێکه‌ که‌ شه‌یدابوونی جه‌للاده‌که‌ی خۆی. له‌و سه‌رده‌مه‌دا که‌ رێبه‌ر ئاپۆ له‌دایک بوو، هه‌وڵ ده‌درا په‌ره‌ به‌ بوونی نه‌وه‌یه‌ک بده‌ن و گه‌شه‌ی بده‌ن بکرێته‌ پاشکۆی سیستم، یاخود نه‌وه‌یه‌که‌ له‌ شوێنی کوردی بیانیکراودا نیشته‌جێ بکرێ، هاوته‌ریبێکی یه‌نیچه‌رییه‌کان که‌ "پێناسه‌ی هێزی شه‌ڕ له‌ سه‌رده‌می عوسمانییه‌کاندان" و نه‌وه‌یه‌که‌ که‌ ناچاری حه‌زکردنی له‌ جه‌لاده‌که‌ی خۆی کراوه‌.

 رێبه‌ر ئاپۆ وه‌کو هه‌ر مه‌نداڵێک ده‌ستوری نه‌داته‌وه‌ ژیانی ئه‌م نه‌وه‌یه‌ و له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌دا هه‌ڵوێستێکی دیار و به‌رچاوی نیشان داوه‌. لێره‌شدا به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ک ئه‌و ژیانه‌ی ره‌ت کردۆته‌وه‌ که‌ به‌ سه‌ریدا سه‌پێنراوه‌. ئه‌مه‌ش خاڵی ده‌رکه‌وتنی سه‌رۆکایه‌تییه‌. ئه‌مه‌ راستینه‌یه‌کی تا دواڕاده‌ ساده‌یه‌. ئۆجالان به‌م شێوه‌یه‌ ناژی و به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک له‌م پیسیه‌ به‌رجه‌سته‌یه‌وه‌ ناگلێ. بارودۆخی کوردستان به‌ راستیش له‌ دۆخی ئێستادا له‌ زه‌لکاوێک ده‌چێ. به‌ گوزاره‌ی رێبه‌ر ئاپۆ، له‌م زه‌لکاوه‌دا تاکه‌دڵۆپێک ئاوی پاک و خاوێنی تێدا نییه‌. ئه‌و ئاوه‌ی له‌م زه‌لکاوه‌دایه‌ ئاوی ئاوه‌ڕۆکانه‌. مرۆڤ له‌نێو ئاوی ئه‌و ئاوه‌ڕۆیانه‌دا ده‌ژی. ته‌نها به‌ ژیانیشه‌وه‌ نامێنێته‌وه‌ و ئه‌مه‌ش به‌ پێویستییه‌کی ناچاری ده‌بینرێت. له‌ولای ئه‌مه‌شه‌وه‌ له‌ کاتێکدا که‌ به‌ هه‌موو شتێکییه‌وه‌ به‌م ئاوه‌ڕۆیه‌ په‌ره‌ به‌ هه‌بوونی خۆی ده‌دا، له‌ هه‌مان کاتدا له‌ ئاوی پیسی ئه‌و زێرابه‌ش ده‌خواته‌وه‌ و به‌ تایبه‌تیش به‌ شرۆڤه‌ی رێبه‌ر ئاپۆ، کاتێ له‌و ئاوه‌ ده‌خۆنه‌وه‌ ده‌ڵێن "ئۆخه‌ی چ ئاوێکی پاک و خاوێنه‌". ئه‌مه‌ش راستینه‌ شه‌رماوییه‌که‌مانه‌. ژیان له‌ زه‌مینه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تییدا ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت. له‌ هه‌مان کاتدا لاشه‌ی خۆیشی له‌ پارچه‌ خاکێکه‌وه‌ به‌رجه‌سته‌ ده‌کا. جا ئه‌گه‌ر نیشتمان بووبێته‌ موڵکی هه‌ندێکی دیکه‌، خاکی ئه‌و نیشتمانه‌ی له‌سه‌ری ده‌ژین داگیر کرابێ و له‌ده‌ست سێنرابێ، له‌گه‌ڵ‌ ئه‌مه‌شدا کۆمه‌ڵایه‌تیبوون جێگای باس نه‌بێ که‌ تێیدا به‌رده‌وامی به‌ ژیان و گوزه‌ران بده‌ن، کۆمه‌ڵگاکه‌شی په‌رش و بڵاوه‌ی پێ کرابێ، تێکڕای ئه‌مانه‌ به‌و واتایه‌ دێن که‌وا له‌و نیشتمانه‌دا ژیان ته‌واو بووه‌. ئه‌مه‌ش راستینه‌یه‌یه‌ که‌ له‌ کوردستاندا به‌رجه‌سته‌یه‌. ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی کوردان له‌ یه‌ک هه‌ڵپرژاوه‌. خاکی کوردستان توشی داگیرکاری بۆته‌وه‌، نه‌ک ته‌نها خاک به‌ڵکو مێشک و دڵیشی داگیر کراوه‌. کاتێک له‌م روانگه‌یه‌وه‌ لێی ده‌ڕوانین، گرنگه‌ له‌ قووڵاییه‌وه‌ هه‌ست به‌ خراپه‌کان بکه‌ین. هه‌موو دڵێک هه‌ست به‌مه‌ ناکات، ده‌شێ هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ش بێت که‌ سه‌رۆک و رێبه‌ره‌کان له‌ بنه‌مادا به‌ بلیمه‌تی فکری هه‌ڵده‌سه‌نگێنرێن. به‌ڵام هه‌ڵکه‌وته‌ی سه‌رۆکایه‌تی له‌ که‌سایه‌تی ئۆجالاندا له‌ سه‌ره‌تاوه‌ به‌ر له‌ هه‌موو گرنگییه‌ک، بێگومان لایه‌نی بلیمه‌تی سۆزداری له‌ سه‌رووی هه‌موو شتێکه‌وه‌ بووه‌. له‌ ژیانی رۆژگاری ئه‌مڕۆدا نه‌بوونی به‌رهه‌ڵستکاری دێته‌ ئه‌م واتایه‌وه‌: چاو وه‌ک دوژمن ده‌یه‌وێ ده‌بینێ، گوێ وه‌ک دوژمن ده‌یه‌وێ ده‌بیستێ، دڵیش حه‌ز ده‌کا ئه‌و هه‌ستانه‌ بنوێنێ که‌ دوژمن ده‌یه‌وێ، دڵی چه‌رمدار هه‌ست به‌م مانایانه‌ ناکات. له‌م روانگه‌یه‌وه‌ هه‌ستکردن زۆر گرنگه‌. هه‌ستکردن به‌ ئێش و ئازاری خراپبوون و خراپه‌کارییه‌کانى ژیان له‌نێو ره‌وشی ئه‌مڕۆدا، تایبه‌تمه‌ندییه‌ک نییه‌ که‌ تایبه‌ت بێ به‌ هه‌موو که‌سێک.

ئه‌وه‌ی لێره‌دا گرنگه‌، بینینی گه‌وره‌یی دڵ له‌ هه‌ڵکه‌وته‌ی سه‌رۆکایه‌تیدا ئه‌گه‌رچی له‌ قه‌واره‌ی ته‌مه‌نێکی منداڵیشدا بێت. دڵی سه‌رۆکایه‌تی گه‌وره‌یه‌، دڵی سه‌رۆکایه‌تی، مرۆڤێکی گه‌وره‌یه‌، به‌ تایبه‌تى گه‌ر وه‌ک تێبینه‌رانى ئه‌و هه‌ڵبسه‌نگێنرێ، ئه‌وه‌ی که‌ به‌ر هه‌موو شتێک هه‌ڵده‌سه‌نگێندرێت، کاریگه‌ری هه‌ست و قووڵایی و دژواری هه‌سته‌کانی و ئه‌و رێڕه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌سته‌کانى به‌ ده‌ستی هێناون. ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ راست بێ، ئه‌وا ئه‌وکات سه‌رکه‌وتن و دۆڕانیش لێره‌وه‌ سه‌رچاوه‌ وه‌رده‌گرن. مرۆڤ به‌ر له‌ هه‌موو شتێ له‌ هه‌سته‌کانیاندا ده‌دۆڕێن، سیستمه‌ داگیرکه‌ری و داپڵۆسێنه‌کان به‌ر له‌ هه‌موو شتێک هه‌سته‌کانى مرۆڤ چه‌واشه‌ ده‌که‌ن. هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌وه‌ی که‌ سه‌رۆکایه‌تی به‌ره‌و هه‌ڵکه‌وتنێکی گه‌وره‌ی سه‌رۆکایه‌تی بردووه‌، رێڕه‌ودان و پاڵدانی هه‌سته‌کانی به‌ره‌و فکر و هزری تایبه‌ت به‌خۆی و به‌م هزره‌ تایبه‌ته‌شه‌وه‌ ده‌سته‌به‌رکردنی خۆرێکخستنی و چالاکوانی بووه‌. ئه‌و هه‌ست و نه‌ستانه‌ی که‌ مرۆڤ به‌ره‌و فکر و هزری گه‌وره‌ نه‌بات، به‌ره‌و خۆڕێکخستنی و چالاکوانی نه‌بات به‌ که‌ڵکی پێنج فلس نایه‌ت.

 

"کێشه‌ى من له‌گه‌ڵ لیبراڵیزم کێشه‌یه‌کى مه‌بده‌ئیه‌"

لۆژیکێکى دیاریکراوه‌ سه‌راپا له‌نێو چوارچێوه‌ى سه‌رمایه‌دارى ئه‌مڕۆدا، له‌ پێناو دووباره‌ داڕشتنه‌وه‌ى خۆی و بۆ کارکردن له‌نێو بارودۆخى کۆمه‌ڵگاى به‌کاربه‌ریى ئه‌مڕۆدا...

مێژووى کاکه‌ییه‌کان؛ ئایین و باوه‌ڕى یارسان (1)

دیارده‌ى فره‌ژنى و ژن‌به‌ژن و گه‌وره‌ به‌ بچوک و به‌زۆر به‌شودان له‌ناو شوێنکه‌وتوانى ئه‌م ئایینه‌دا نیه‌ و نه‌بووه‌...

رێبه‌ر ئاپۆ بووژێنه‌ری هه‌ست و تێگه‌ (2)

رێبه‌ر ئاپۆ راستینه‌ ترسناکه‌که‌ی کورد واته‌ خیانه‌تکاری بینی و به‌رهه‌ڵستکارییه‌که‌ی له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌دا نیشان دا...

2017 © Partiya Karkerên Kurdistan (PKK)
[email protected]